Na 'alles of niets': rien ne va plus

Artikel luisteren

8min

Meer info

Vorige week speelde eerste minister Bart De Wever 'alles of niets'. Hij probeerde de 5 regeringspartijen een akkoord op te dringen. Maar Vooruit ging op de rem staan, en door de geplande promotietour rond een nieuw boek van Conner Rousseau, kreeg de weerstand van de socialisten ook veel weerklank. Wat dan weer CD&V-voorzitter Sammy Mahdi irriteerde. En zo belandde de regering-De Wever stilaan in een patstelling.

Samenvatting:

• Vooruit wil geen begrotingsakkoord sluiten zolang de inspanningen volgens de partij oneerlijk verdeeld zijn. Voorzitter Conner Rousseau zegt dat hij een akkoord "niet kan garanderen" en vindt dat gepensioneerden, zieken en werkenden te veel betalen.

• CD&V-voorzitter Sammy Mahdi is teleurgesteld in Vooruit en vraagt dat ook Rousseau "over zijn schaduw" stapt. CD&V wil een lastenverlaging op arbeid, en door het parlementaire reces schuift de regeerverklaring door naar na begin november.

• Eerste minister Bart De Wever (N-VA) liet onder druk van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez een algemene btw-verhoging vallen. Daardoor schuiven de besparingen op naar onder meer de zorg, de pensioenen en de vennootschappen.

Het protest van de socialisten tegen de poging van eerste minister Bart De Wever om een begrotingsakkoord te sluiten was fors en ferm.  Afgelopen week sprak vicepremier Frank Vandenbroucke al van 'broddelwerk' dat er zou komen als er 's nacht doorgewerkt zou worden.

In het Nieuwsblad koppelt partijvoorzitter Conner Rousseau die kritiek aan de inhoud. "De bijdrage van de superrijken is te weinig en te vaag. Terwijl de factuur voor de zorg, de gepensioneerden en de werkenden te groot is en tot in de details is geregeld. Dat voelt niet juist."

In alle kranten richt Vooruit haar pijlen duidelijk naar De Wever. In De Standaard klinkt het zo: "Wil de premier een akkoord? Oké, doe dan een redelijk voorstel".

In Het Nieuwsblad geeft Rousseau toe dat hij ontgoocheld is in De Wever. "Ik vind het jammer dat hij toegeeft aan zo’n pestkop als Bouchez en dat hij in zijn voorstellen niet voor een eerlijke verdeling van de inspanningen zorgt." Want de premier is de eindverantwoordelijke die ervoor moet zorgen dat heel zijn ploeg zich goed voelt. "Ik kan alleen maar hopen dat hij de redelijkheid die hij van ons vraagt ook aan Bouchez en alle anderen vraagt. Da's wat een premier moet doen."

Vooruit wil een meer evenwichtig voorstel, waarbij, zoals De Wever het ooit formuleerde, iedereen hét zal voelen. "Op dit moment zijn de inspanningen gewoon niet eerlijk verdeeld. En ik weiger om de factuur enkel naar gepensioneerden, zieken en werkende mensen te sturen. (…) Maar zodra het evenwicht erin zit, kunnen we direct doorgaan."

Want door een btw-verhoging van de tafel te vegen, onder druk van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, verschuift de druk van de besparingen in een andere richting. "Nu gaat men de besparingen weer zoeken in de zorg en de pensioenen. Weer voor de gewone mensen", zegt Rousseau. Of op alle vennootschappen zonder personeel, zegt arbeidseconoom Stijn Baert. 

De toegift aan de MR-voorzitter valt voor de socialisten moeilijk te slikken. "De manier waarop de premier aan Bouchez zijn goesting heeft gegeven, was niet fraai voor de politiek. De boodschap was: wie het luidst en het hardst roept, krijgt zijn zin."

En het gevolg is dat het gedrag van Bouchez navolging krijgt. Ook Vooruit heeft nu hard en duidelijk op de tafel geklopt en zijn rode lijnen aangegeven. Dat er een begrotingsakkoord zal komen, kan Vooruit-voorzitter Conner Rousseau naar eigen zeggen 'niet garanderen', zo zegt hij in De afspraak op vrijdag.

De voorzitter van CD&V, Sammy Mahdi, haalt in VTM Nieuws op zijn beurt uit naar Vooruit: "We kunnen natuurlijk allemaal om de beurt een nummertje trekken, zoals bij de beenhouwer, om ons interessant te maken en te doen alsof we voor één bepaalde groep opkomen."

De aandacht die Vooruit getrokken heeft, irriteert de CD&V-voorzitter. "Ik ben teleurgesteld dat ze verleden week vóór de vergadering al aangaven dat het niet ging lukken (…) en teleurgesteld dat ze denken dat we de luxe te hebben om nog te wachten terwijl de financiële markten naar ons kijken."

En dus zal ook Rousseau over zijn schaduw moeten stappen, zegt Mahdi. "Ook in de verhoogde tegemoetkoming moet er iets gebeuren, want op dit moment betalen sommigen één euro voor een doktersbezoek. En als blijkt dat langdurig zieken in Thailand zitten, dan moet je toch ook aanvaarden dat er iets aan gebeurt."

Volgens CD&V dreigt de middenklasse het kind van de rekening te worden. "Als links niets wil doen aan de langdurig zieken en de verhoogde tegemoetkoming, en rechts niet wil doen aan de sterkste schouders, dan valt alles weer op de middenklasse."

De oplossing van CD&V ligt 'm in de werkzaamheidsgraad. "Als te weinig mensen bijdragen, kun je de sociale zekerheid niet meer goed organiseren." Bovendien zijn de lasten op arbeid de hoogste van de wereld. En dan gaan mensen de fiscale regels 'creatief misbruiken' en anderen de sociale regels. En dus moet er een lastenverlaging komen. Dat is de rode lijn voor CD&V.

Maar dat Vooruit niet kan garanderen dat er een akkoord komt, stemt Mahdi somber. "Je moet aan tafel de strijd voeren om het evenwicht goed te krijgen."

De toegift aan de 'pestkop' Georges-Louis Bouchez door een algemene verhoging van de btw van tafel te vegen, heeft de houding van de socialisten verhard, en de inspanning in de richting van de andere grote blokken geduwd, zoals de gezondheidszorg of vennootschappen. Bovendien  - zegt Sammy Mahdi in VRT NWS De zevende dag – is de eerste minister veel te laat aan zijn begroting begonnen. 

Het gevolg is dat de eerste minister vastzit in zijn rol. Hij heeft zichzelf –door toestand van de economie en de begroting  catastrofaal voor te stellen – in de positie van de enige met verantwoordelijkheidszin gewrongen.

Vanuit die positie kan hij ook de andere regeringspartners oproepen om over hun schaduw te springen en 'snel' tot een akkoord te komen. Het slaat hem wel een van zijn wapens uit handen. Als De Wever zijn eigen deadline niet haalt en naar de koning stapt om de regering te laten vallen, dan roept hij zelf het onheil van de financiële markten over zich af.

Daarom is de premier met het idee van die 'schuldenrem' gekomen of de stabiliteitswet. Vergelijk het met een gifpil die de N-VA de andere partijen probeerde te doen slikken. De gifpil zou geactiveerd worden bij een politieke crisis, om te vermijden dat de financiële markten er meteen een financiële crisis van zouden maken. Alleen was die gifpil zo giftig dat geen enkele partij er pap van lustte. Het ging om indexsprongen bij uitkeringen, ambtenarenlonen en belastingschalen, goed voor een bedrag van 4 miljard. 

Verleden week probeerde het kabinet van de eerste minister dan plotseling de landing in te zetten. Als een donderslag bij heldere hemel.  Tot Vooruit-vicepremier Frank Vandenbroucke met de welgemikte term 'broddelwerk' het regeringsvliegtuig weer tot een doorstart dwong.

De partij van de eerste minister mag ook niet onderschatten wat de avonturen van de Vlaamse regering hebben veroorzaakt. Het vertrouwen in de N-VA-rekenkunde is danig verminderd na de rekenfout van Vlaams minister Ben Weyts. En de Vlaamse regering heeft aangetoond dat nachtwerk niet altijd even gezond is, daar leek toen zelfs eerste minister De Wever van overtuigd. 

En dan is er ook nog het parlementaire reces in de Kamer, op maat van de Franstalige herfstvakantie die een week eerder valt dan de Vlaamse vakantie. Het schuift de mogelijkheid van een regeerverklaring meteen op naar volgende week, na de feestdagen van begin november. En zo dreigt ook deze begroting niet tijdig door het parlement te krijgen om voorlopige twaalfden te vermijden. Met alle gevolgen van dien. Rien ne va plus.