Artikel luisteren

10min

Meer info

Engie moet meer dan 2 miljard euro en wellicht zelfs 3 miljard euro extra betalen voor de afbraak van de kernreactoren. Dat eist de federale regering als voorwaarde om het nucleaire park over te nemen, zo verneemt onze redactie van meerdere goed geplaatste bronnen. De standpunten van beide partijen liggen mijlenver uit elkaar.

Samenvatting:

  • De federale regering eist van Engie meer dan 2 miljard euro extra voor de afbraak van de kernreactoren, als ze het nucleaire park overneemt. Engie wil niet verder gaan dan de 8,7 miljard euro die het al opzijzette, zo vernam VRT NWS van meerdere bronnen.

  • Door die kloof schoof de deadline voor een principeakkoord al 2 keer op: van 1 oktober naar 4 november en nu naar 12 december. De gesprekken gaan wel verder.

  • Engie bezit maar de helft van Tihange 1 en 45 procent van Doel 4 en Tihange 3, de 3 reactoren die langer kunnen openblijven. De rest is van EDF/Luminus, dus de regering krijgt ook na een overname niet alle controle.

Eind april maakte de federale regering plots bekend dat ze overwoog alle 7 Belgische kernreactoren over te nemen van Engie.

De gesprekken met de Franse energiereus voor een extra levensduurverlenging van onze 2 jongste kernreactoren met nog eens 10 jaar tot 2045 zaten muurvast. De regering nam dan maar de vlucht vooruit en stelde voor het volledige nucleaire park over te nemen, tot verrassing van Engie zelf.

Maar, op het eerste gezicht verrassend, had Engie er wel oren naar en legde op vraag van de regering zelfs de afbraakwerken stil in afwachting van een mogelijk akkoord.

Zo'n onverwachte stillegging heeft natuurlijk een stevig prijskaartje. Maar er was een ander, veel groter prijskaartje: de miljarden die de Franse energiereus opzij moest zetten voor de afbraak van de kernreactoren.

Dat prijskaartje bedraagt momenteel 8,7 miljard euro. Het staat geparkeerd bij Synatom,  dochteronderneming van Engie (Electrabel). Maar Synatom staat onder streng toezicht van de Belgische staat. En belangrijk: de Belgische staat kan dat geparkeerde bedrag elke 3 jaar actualiseren.

De actualisering gebeurt door het NIRAS, een federale overheidsinstelling. Begin 2026 trok het NIRAS het bedrag op van 8,7 miljard naar 11,7 tot zelfs 12 miljard. 3 miljard euro erbij, dus.

Engie ging niet akkoord met die verhoging en vecht die momenteel aan bij de Commissie voor Nucleaire Voorzieningen. Eigenlijk wil Engie af van die driejaarlijkse herziening en de ermee gepaard gaande onzekerheid. Dat is 1 van de hoofdredenen waarom het toch met de regering rond de tafel is gaan zitten. 

Het gaat niet om wat losse eindjes, het gaat om de kern van het akkoord

Engie gaat uit van de 8,7 miljard euro die het nu al opzij heeft gezet. Maar voor de regering moet daar meer dan 2 miljard euro bij.  Engie zal voor de overname geen vriendenprijsje krijgen.

"Het gaat niet om wat losse eindjes, maar om de kern van het akkoord", zo benadrukten onze bronnen. 

Engie wil zo weinig mogelijk overdragen, onze regering wil zoveel mogelijk binnenhalen. Ze hoedt zich voor een te laag bedrag dat zou worden afgewenteld op de belastingbetaler. En ze wil al zeker geen te hoge prijs betalen voor de overname van de 7 kernreactoren.

Engie wijkt amper af van de 8,7 miljard euro, terwijl de regering minstens 2 miljard extra wil binnenhalen

Blijkbaar wordt er keihard gebikkeld. Volgens onze bronnen wijkt Engie amper af van de oorspronkelijke 8,7 miljard euro, terwijl de regering minstens 2 miljard euro extra wil binnenhalen.

Bovendien eist Engie dat de regering ook Tractebel helemaal overneemt. Tractebel is het internationale ingenieurs- en studiebureau van Engie. Dat heeft een stevige nucleaire afdeling, maar er zitten ook andere afdelingen onder die de regering niet interesseren. Maar voor Engie is het alles of niets.

Engie beweegt niet voldoende, zo luidt het. Het antwoordde ook niet op onze vragen. Volgens onze bronnen "wil het het onderste uit de kan halen". Maar vooral de entourage rond de premier stapt daar niet in mee.

De kloof blijft hemelsbreed en leidde ertoe dat de deadline voor het akkoord nu al ruim 2 maanden is opgeschoven: van oorspronkelijk 1 oktober naar 4 november en nu naar 12 december.

Op vrijdag 23 oktober trok de top van Engie naar de Wetstraat. CEO Catherine MacGregor zelf tekende present, voor een schaakspel op het hoogste niveau.

Tegenover haar: premier Bart De Wever (N-VA) en minister van Energie Mathieu Bihet (MR). Inzet: de miljarden voor de ontmanteling. Maar de regering toonde zich een taaie tegenstander: ze eiste dus minstens 2 miljard extra. MacGregor ging er niet in mee.

Het werd al gauw duidelijk dat de deadline van 4 november nooit zou worden gehaald. Als er over de kern van de zaak zo'n grote kloof bestaat, is een principeakkoord onmogelijk. Exit 4 november dus. Enter 12 december.

Ondanks de meningsverschillen blijven de partijen aan tafel zitten. "De diepgaande gesprekken die de voorbije maanden tussen Engie en de Belgische staat hebben plaatsgevonden, hebben immers geleid tot vooruitgang en een beter wederzijds begrip van de belangen", zo luidt het. Zij het dat die belangen heel ver uit elkaar liggen en de vooruitgang er amper is.

Noch de regering, noch Engie wilde reageren op de discussie over de 2 miljard. Maar toch blijven ze praten. Over 7 kernreactoren, zo lijkt het. Maar als we het over reactoren hebben die langer zouden moeten draaien, ligt het plaatje heel anders. Dan is de inzet amper ... anderhalve grote kernreactor. 

Experten gaan er namelijk van uit dat er van de 7 kernreactoren 3 zouden kunnen worden verlengd:  Doel 4, Tihange 3 en Tihange 1. Maar Engie bezit momenteel amper de helft van die 3 reactoren.

Engie bezit momenteel amper de helft van de drie mogelijk verlengbare reactoren

Doel 4 en Tihange 3 zijn namelijk beide nu al voor 45 procent eigendom van de Belgische overheid. 45 procent is in handen van Engie-Electrabel. De overige 10 procent van elke reactor is van een derde speler: Luminus, dochter van de Franse nationale energiereus EDF.

EDF/Luminus is na de deal over de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 voor 10 procent eigenaar van de 2  reactoren gebleven, en plukt glimlachend de vruchten van de overnamegevechten tussen België en Engie.

De 3e reactor die mogelijk verlengd kan worden, is Tihange 1. Maar ook die is maar voor de helft van Engie. De andere helft is in handen van ... EDF België. Dat blijft slim aan de kant en heeft tot nader order nog geen enkel teken gegeven dat het uit Tihange 1 zou willen stappen. Ook niet als de Belgische regering Tihange 1 zou willen overnemen.

Dat gegeven zal ook de Belgische regering niet zijn ontgaan. Vandaar dat ze vermoedelijk de prijs voor de overname van de kernreactoren niet te veel wil laten oplopen. Zelfs als ze het volledige nucleaire park overneemt, heeft ze nog steeds niet alle controle in handen.

Ze zal rekening moeten houden met EDF/Luminus. Onder meer omdat ze een ervaren partner moet vinden die de geproduceerde elektriciteit op de markt kan verkopen. De regering heeft daar totaal geen ervaring mee. Engie en EDF des te meer.

Maar de blijvende hardnekkige interesse van onze regering -een overname van alle 7 kernreactoren om er in het beste geval anderhalve extra werkende reactor aan over te houden- is opvallend. Mogelijk steekt er nog een ander motief achter. Want met name Doel is uitstekend geschikt om 1 of zelfs 2 nieuwe grote kernreactoren te bouwen.

Er wordt gedroomd van een nieuwe grote reactor: Doel 5

Er lagen in de jaren 80 al concrete plannen klaar voor een 5e kernreactor, Doel 5. Maar die werden na de kernramp in Tsjernobyl uiteindelijk afgevoerd. Het bouwterrein is intussen wél blijven liggen en de site is sowieso al gekoppeld aan het hoogspanningsnet. En er is - in tegenstelling tot in Tihange - nog ruimte vrij op het hoogspanningsnet. Sommigen dromen daarom al van een 5e nieuwe reactor. Net als in Nederland zou het om een grote reactor gaan, geen kleinere zogenaamde SMR. 

Alleen... de bouw van zo'n reactor zal jaren in beslag nemen. De fiasco's van de recentste generatie grote reactoren in onze buurlanden zijn gekend. De nieuwste Franse EPR-kernreactor in Flamanville zou binnen de 5 jaar klaar zijn. Maar het duurde ruim 17 jaar eer hij eind 2024 zijn eerste stroom aan het net leverde.

De kosten explodeerden van 3,3 miljard naar 23,7 miljard euro. En er komt nog minstens 100 miljoen euro bij, omdat het deksel van het kernreactorvat al moet worden vervangen.

Ook 2 andere projecten in Groot-Brittannië kampen met ernstig uit de hand lopende kosten en bouwtijden. 

Ook het vierde bouwproject, de EPR-kernreactor van Olkiluoto, in Finland liep ernstig uit de hand.  De bouw werd gestart in 2005, hij zou in 2009 al beginnen te draaien. Dat werd uiteindelijk 2023, maar liefst 18 jaar na de eerstesteenlegging. De kosten liepen op van 3 miljard naar officieel 11 miljard euro. Maar dat is zeker veel meer. Het consortium achter de reactor weigerde vanaf 2012 nog de kosten vrij te geven.

Of in België zulke rampscenario's kunnen worden vermeden, is lang niet duidelijk.

Source: VRT NWS · Luc Pauwels

At a glance

Topic
World
Country
🇧🇪 BE
Publisher language
NL
Added to Allnira