Mannelijke ingenieurs, vrouwelijke logopedisten: 2 op 3 opleidingen van KU Leuven zitten met onevenwicht tussen geslachten

Artikel luisteren

6min

Meer info

Twee derde van de bacheloropleidingen van de KU Leuven zit met een onevenwicht tussen mannen en vrouwen. Dat schrijft studentenblad Veto en blijkt uit een rapport van de universiteit. De universiteit ziet de oorzaak bij de stereotypering van opleidingen, al hoeft zo'n onevenwicht niet altijd een probleem te zijn.

Het grootste onevenwicht zit bij de bachelor 'Logopedische en Audiologische Wetenschappen', waar maar liefst 99 procent van alle studenten vrouw is. Mannelijke studenten domineren dan weer de bachelors 'Industriële Wetenschappen' en 'Informatica'. Daar zijn 90 procent van de studenten mannen.

De universiteit spreekt van oververtegenwoordiging als meer dan twee derde van een geslacht aanwezig is in een opleiding. Het rapport stelt dat richtingen waar van oudsher meer mannen zijn ingeschreven nog mannelijker worden, en vice versa voor richtingen waar meer vrouwen zijn ingeschreven.

Het verschil is niet altijd zo groot geweest. In het academiejaar 1992-1993, de oudste beschikbare cijfers, was dat maar zo in een derde van de opleidingen. Sindsdien is het aantal vrouwelijke studenten flink toegenomen, met 55 procent in het academiejaar van 2023-2024. Dat heeft dus niet geleid tot een mooie spreiding.

Zo'n onevenwicht hoeft geen probleem te zijn, zegt vicerector van Studenten- en Diversiteitsbeleid Tom Van Puyenbroeck. "We willen vooral vermijden dat studenten een bepaalde richting vermijden omdat ze het idee hebben dat er te veel studenten van het andere geslacht zijn ingeschreven."

Dan spreekt de vicerector over gemiste kansen. "Dat is jammer voor zowel de student als voor de maatschappij. Een student gaat op voorhand al richtingen uitsluiten die hem of haar misschien zouden liggen. Als opleiding spreek je dan maar de helft van de talentenpool aan."

Als universiteit komen we als laatste stap van een maatschappelijk proces, waar kinderen rollen en stereotypen meekrijgen

Vicerector Tom Van Puyenbroeck

Van dat soort drempels wil de universiteit af. "Denk aan een vrouwelijke studente die talent heeft voor industrieel ingenieur, maar die richting niet kiest omdat ze denkt dat het niets voor haar is", zegt Van Puyenbroeck. "Dat willen we vermijden."

Die stereotypering van opleidingen is volgens het rapport een grote oorzaak. "Meisjes krijgen een pop om mee te spelen en worden gezien als zorgzaam. Jongens spelen met autootjes als ze klein zijn en komen zo in aanraking met techniek. Jaren later kan dat ervoor zorgen dat ze minder snel geneigd zijn om een richting te kiezen aan de andere kant."

Waarom het onevenwicht toenam in de laatste jaren, is nog niet onderzocht. "Dat is ook niet het doel van het rapport", licht de vicerector toe. "Als universiteit komen we als laatste stap van een maatschappelijk proces, waar kinderen rollen en stereotypen meekrijgen. Het is moeilijk om dat helemaal recht te trekken."

Toch zijn er enkele pistes om het genderevenwicht te bewaken waar nodig. "Een aantal jaar geleden hadden we bijvoorbeeld nog te weinig vrouwelijke professoren. Dat onevenwicht proberen we te herstellen en we zien dat elk jaar verbeteren."

"We moeten studenten tonen dat ook in mannelijke richtingen, om het even zo te noemen, wel vrouwen afstuderen, werken en les geven. In 'vrouwelijke' richtingen geldt natuurlijk het omgekeerde. Zulke rolmodellen zijn erg belangrijk."

De universiteit kijkt ook naar de communicatie over haar opleidingen. "Het kan bijvoorbeeld een groot verschil maken of we in een brochure machines laten zien, of mensen die technische zaken uitvoeren."

Zelfs een naamsverandering kan een groot verschil maken. De opleiding Landbouwwetenschappen veranderde van naam en heet nu Bio-ingenieurswetenschappen en trok zo geleidelijk meer vrouwelijke studenten aan. Vandaag is het evenwicht nagenoeg 50/50.

Een genderonevenwicht kan een goede zaak zijn. In gezondheidszorg is al decennia een ongelijkheid in het werkveld, met veel meer mannelijke dokters. De geneeskunde zelf is grotendeels toegespitst op mannenlichamen, wat vandaag nog vaak tot problemen leidt voor vrouwen.

We weten dat meer vrouwen in een opleiding of beroep ervoor zorgen dat er meer aandacht is voor vrouwelijke perspectieven

Hoogleraar Birgitte Schoenmakers

In de opleidingen Geneeskunde, Tandheelkunde, Biomedische en Farmaceutische Wetenschappen zitten nu een stuk meer vrouwelijke studenten, van 60 tot 78 procent. "Dat zou een positief effect kunnen hebben op het werkveld", zegt hoogleraar Birgitte Schoenmakers. "We weten dat meer vrouwen in een opleiding of beroep ervoor zorgt dat er meer aandacht is voor vrouwelijke perspectieven."

Het onevenwicht in geneeskunde rechttrekken, is dan ook niet aan de orde. "Ik heb me altijd hevig verzet tegen uitspraken zoals 'We stevenen af op een vervrouwelijking van het beroep'. Dan denk ik: maakt dat uit? Als we willen kijken welke impact dat heeft, dan moet dat onderzocht worden en moet je met argumenten komen."

Vicerector Van Puyenbroeck is het daarmee eens. "We mikken er zeker niet op om in elke opleiding een evenwicht te halen. We willen vooral vermijden dat jonge mensen kansen laten liggen. Dat heeft op termijn gevolgen: we moeten opletten dat een discipline niet met een voornamelijk mannelijke of vrouwelijke blik naar de wereld kijkt."