Lize Spit maakt haar poëziedebuut in een concertreeks die het hart doet zingen

Artikel luisteren

6min

Meer info

Piano en poëzie zijn dikke vrienden. Dat bewijzen pianiste Marie François en haar 4 dichters in 'De seizoenen', een ode aan Tsjaikovski en de Nederlandse taal.

150 jaar geleden krijgt de Russische componist Tsjaikovski een bijzondere opdracht van een tijdschrift. Elke maand van het jaar moet hij een kort pianostuk schrijven. Naast die stukken publiceert het magazine telkens een gedicht: 12 stukken, 12 gedichten, een jaar rond.

Wanneer pianiste Marie François dat verhaal hoort, laat het haar niet meer los: "Ik lag er nachten wakker van en voelde het in heel mijn lijf: dit moet ik maken."

François verzamelt al snel 4 dichters om zich heen. Zij herinterpreteert de 12 muziekstukken, de dichters schrijven elk 3 gedichten. De Standaard publiceert sinds januari elke maand een nieuw gedicht. Je kan ze ook beluisteren, want acteur Koen De Bouw leest ze in op de muziek.

Het jaar is nu bijna om, het uitgelezen moment om dit project naar het podium te vertalen, vindt François. Nu zijn het de dichters zelf die hun werk voordragen. En met alle respect voor de rake interpretatie van Koen De Bouw: dat voelt nog een tikje specialer.

Ik heb enorm genoten van dit poëzieconcert en ik ga je vertellen waarom in 3 redenen. In thema deze keer, want elke tussentitel is een citaat uit een gedicht. Zo krijg je alvast een voorproefje.

Om te beginnen is er de aanstekelijke passie van Marie François.

"Soms overkomt me dat bij muziek: een verliefdheid die bijna verslavend wordt", schrijft ze daarover in de bijbehorende dichtbundel. "Ik wil het stuk dan niet alleen spelen, ik wil erin kruipen. In dat zoeken kan ik mij volledig verliezen, maar ben ik tegelijk het meest mijzelf."

Na de laatste noot breekt het publiek in een spontaan applaus uit. Wat een talent

Mathieu Lonbois

Die goesting klinkt door in elke noot die ze speelt en ook in haar mimiek zie je dat ze oprecht van deze muziek houdt. 'De Seizoenen' van Tsjaikovski zijn dan wel minder bekend dan 'De vier jaargetijden' van Vivaldi, in haar handen zijn ze zeker zo mooi.

Het muzikale hoogtepunt is de uitvoering van 'Mei / Witte nachten'. Dat pianostuk trekt zich zwaar op gang, wordt daarna dartel en speels, om dan weer melancholisch te eindigen. Na de laatste noot breekt het publiek in een spontaan applaus uit. Wat een talent.

De rollende piano draait met de seizoenen mee. Een goede vondst, want zo krijgen we tijdens de zomer inkijk in het indrukwekkende handenwerk van François. Haar vingers vliegen over de toetsen, terwijl de wespen in het gedicht van Lize Spit in een glas cola tuimelen.

In de teksten van de dichters klinkt heimwee naar toen de seizoenen nog seizoenen waren.

De tweede reden om 'De seizoenen' live te zien, is dat de dichters zelf hun werk voordragen.

Altijd spannend, en zeker voor Lize Spit. Als prozaschrijver (van onder meer 'Het smelt') heeft ze niks meer te bewijzen, maar 'De seizoenen' is haar poëziedebuut.

Met een paar welgemikte zinnen vat Spit de hoop en de angst van een puber op school, smachtend en een beetje treurig

Mathieu Lonbois

Zeker 'Juni' raakt bij mij de juiste snaar. Ik zit meteen in het klaslokaal dat ze daarin beschrijft, vlak voor de zomervakantie. Met een paar welgemikte zinnen vat Spit de hoop en de angst van een puber op school, smachtend en een beetje treurig.

Elke dichter heeft een eigen stijl en blijft daar ook trouw aan. De taal van Ester Naomi Perquin is uitbundig, die van Max Temmerman meer ingetogen, maar daarom niet minder rijk of trefzeker. De afwisseling tussen die verschillende stemmen is een meerwaarde.

Maar de teksten van Joke van Leeuwen komen luidop voorgelezen het beste tot hun recht. Door de humor en het vuur waarmee ze vertelt, maar ook door het ritme en de interactie met de piano.

"Veel te veel te doen weer weer", klinkt het in haar septembergedicht. Na een lome zomer trekt het werkleven zich weer op gang: "De dagen van toe-doe toe-doe." Het signaal voor François om perfect getimed de toetsen in te drukken.

De laatste reden om te gaan kijken, is het oog voor detail: alles klopt.

De regie is in handen van operaregisseur Tom Goossens. Zijn aanpak is theatraal, in de goede zin. Een bloem wordt in een vaas gezet, een dichter draait een spot weg. Het zijn kleine handelingen, maar net zoals in een goed gedicht, voelen ze groots en betekenisvol.

Het licht wordt feller, dus plots is het zomer. Meer is er niet nodig

Mathieu Lonbois

Die eenvoud zie je ook in het licht. François speelt de eerste noten van de avond in het donker, en langzaam ontluiken de spots, alsof je wakker wordt op een mistige winterochtend. Het licht wordt feller, dus plots is het zomer. Meer is er niet nodig.

Voor wie graag een stukje van de avond mee naar huis neemt, is er nog de dichtbundel. De prenten van Juliane Noll zijn de strik rond het geheel. Ze ontwierp ook toverachtige postkaarten, voor elk gedicht 1.

Zo wordt elke maand een alomvattend kunstwerk in vorm, muziek en woord. Het mooie is dat je ze elk jaar opnieuw kan lezen, beluisteren of bekijken, als 12 sneeuwbollen in een cirkel.

'De Seizoenen' komt in het voorjaar van 2027 nog naar Genk, Leuven, Brussel en Antwerpen.

De piano ziet dankzij de wieltjes alle hoeken van de scène.