Klimaatwetenschapper Bill Hare houdt er de luim in, ondanks de kloof tussen wat de wetenschap vraagt en de politieke actie.
Artikel luisteren
10min
Meer info
Als de Atlantische golfstroom stilvalt door de klimaatverstoring, kan dat een vernietigende impact hebben op de landbouw in het noordwesten van Europa. Dat zegt Bill Hare, hoofd van de klimaatdenktank Climate Analytics. Het tij keren door CO2 uit de atmosfeer te plukken, wordt volgens hem moeilijk. "Nochtans hebben we het zo ver laten komen dat we erop moeten rekenen."
In het kort:
De grens van anderhalve graad opwarming is doorbroken, en terugkeren wordt volgens fysicus en klimaatwetenschapper Bill Hare heel erg moeilijk.
Hij vindt wel dat de wereld tenminste moet proberen om de "CO2-stofzuigers" uit te rollen. Maar een magische oplossing is het niet.
Er wordt gesold met de wetenschap, stelt Hare over het gevecht om de termijnen van VN-wetenschapsrapporten.
De elektrificatiedoelstelling van COP31 zal de planeet nog meer doen opwarmen, zegt hij.
Terwijl de fysica weinig goeds voorspelt voor de wereld, vallen leiders in slaap achter het stuur, aldus nog Hare.
De persoonlijke assistente van Bill Hare ontmoet ons in de centrale promenade en leidt ons naar hem toe. Hij zit onopvallend tussen andere medewerkers in een grote zaal vol bureaus, waar iedereen druk aan het werk is op laptops.
Climate Analytics?
Climate Analytics is een klimaatdenktank met hoofdkantoor in Berlijn. Klimaatwetenschappers delen er hun berekeningen over de opwarming van de aarde, of over technieken om broeikasgassen weer uit de lucht te plukken.
"We brengen wetenschap en analyses op het scherpst van de snee, en we willen klimaatactie versnellen om de opwarming beperkt te houden", zeggen ze zelf.
Bill Hare stichtte de denktank in 2008. De Australiër staat er aan het hoofd van, en is fysicus van opleiding. Hij staat hoog aangeschreven in de klimaatwereld.
Klimaatwetenschap is uiteindelijk vooral pure fysica: het gaat over hoe broeikasgassen als CO2 en methaan zich opstapelen in de atmosfeer en hoeveel dat de planeet opwarmt.
Bill Hare nam uitgebreid de tijd voor het interview.
Eerder op de COP zei VN-baas Antonio Guterres dat de 'overshoot' (de opwarming van de planeet boven de anderhalve graad) zo kort mogelijk moet zijn in tijd. Daarna wil hij zelfs terug naar die anderhalve graad of daaronder, om de klimaatcrisis niet te groot te laten worden. Droomt hij of is het mogelijk?
"Laat me eerst en vooral zeggen dat de wereld met het huidige beleid afstevent op een opwarming met 2,7 graden", benadrukt Bill Hare. "Als het zo voortgaat, zitten we over 15 jaar aan 2 graden extra."
"Als we kijken naar toekomstige energiescenario's, dan zouden we de piek kunnen beperken tot 1,7 graden extra tegen 2050. Tegen 2100 zou je dan kunnen uitkomen onder 1,5 graden." Dat is de theorie: Hare noemt het "technisch en economisch haalbaar".
De wereld zou de komende 10 jaar elk jaar de uitstoot met gemiddeld 4 procent moeten doen dalen, en de 10 jaar daarna met 6 procent. Daarna moet het nog sneller gaan.
Een zeer snelle afbouw dus. De voorbije jaren is dat geenszins gelukt, integendeel zelfs. "Het ontbreekt aan moed en politieke wil. Dus in theorie kan het, maar de ministers hier moeten het dan ook doen." En dat is wat niet gebeurt.
Het ontbreekt aan moed en politieke wil
Bill Hare
De voorbije 6 jaar is er amper vooruitgang geboekt, hoewel klimaatwetenschappers al veel langer hetzelfde refrein herhalen van een noodzakelijke snelle afbouw.
"Er is wat hernieuwbaar bijgekomen, en er zijn meer elektrische voertuigen. Maar het verbruik van fossiel (olie, gas en steenkool, red.) blijft hoog. En dat heeft niet te maken met de kosten voor een omslag: het gaat enkel om politieke obstakels."
De afbouw van de uitstoot verloopt bijzonder moeilijk, waardoor de wereld zich in nesten werkt.
Komt daar nog bij dat de olieproducerende landen op VN-klimaatconferenties niet meer 'in toom worden gehouden' door de VS, zoals vroeger met de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry. En er is de slechte geopolitieke context, met oorlogen en globale spanningen.
In theorie kan het, maar dan op lange termijn en met beperkingen. Het wordt sowieso moeilijk, denkt Hare. "En het zal niks uithalen als de uitstoot niet drastisch omlaag gaat. Je zou kunnen gaan van 2,8 graden extra naar 2,5. En dat blijft iets heel gevaarlijk."
"Je moet eerst naar een netto-nuluitstoot rond 2060, wat haalbaar is", onderstreept Hare. Dan kan de klimaatopwarming zich langzaam stabiliseren. "Daarna kan je proberen CO2 uit de lucht te halen (in het Engels DAC of Direct Air Capture genoemd, red.)."
In het kort: reken er niet te veel op. "We moeten nog kijken hoe je die DAC kan waarmaken. Daarvoor moet de technologie eerst uitgerold worden op grotere schaal (nu is dat nog duur en het vraagt veel energie, red.)."
"Misschien kan er dan een doorbraak in de kosten ervan komen, zoals die er kwam met zonnepanelen, windturbines, elektrische voertuigen en batterijen. Maar met DAC wordt het toch geen eenvoudig verhaal, technisch en qua duurzaamheid. Je mag dat niet zomaar aannemen als een magische oplossing."
Gigantisch veel. Elk jaar dat de uitstoot niet drastisch omlaag gaat, zal de wereld ook miljarden tonnen CO2 extra moeten terughalen, een bijna onmogelijke taak.
"Denk aan 70 tot 80 miljard ton CO2 per jaar vertraging," zegt Hare. Hij rekent even voor hoe gigantisch de opdracht is: om de temperatuur een tiende van een graad terug te draaien, zou je 200 miljard ton CO2 uit de lucht moeten halen.
De brutale waarheid is dat we het eigenlijk nodig hebben om een klimaatcatastrofe te vermijden
Bill Hare
Door een gebrek aan klimaatactie zijn we nu zowat verplicht om erop te rekenen. "Het is de brutale waarheid dat we het nodig zullen hebben (om ooit nog terug te keren naar de anderhalve graad, red.). Ik weet niet of we het zullen kunnen, maar we weten dat de planeet zal gaan koken als het niet lukt. Eigenlijk hebben we het nodig om een klimaatcatastrofe te vermijden."
Momenteel bestaan er al grote installaties die CO2 uit de lucht zuigen als een gigantische stofzuiger, onder meer in IJsland. Maar als je hun capaciteit vergelijkt met de jaarlijkse uitstoot, gaat het om bijna niks. "Denk in termen van 1 op 3.000 of 4.000," schetst Hare.
Een brede uitrol is dus nodig, om het potentieel en de limieten ervan te kunnen ontdekken, stelt Hare. Regeringen moeten daarop inzetten, maar het mag dus geen excuus vormen om intussen weinig of niks aan de uitstoot te doen.
Het is een duidelijke hint naar wat er momenteel in de onderhandelingen speelt. In de tweede versie van de slotverklaring waren er verschillende paragrafen opgenomen over het verwijderen van CO2. Onder meer de Franse minister van Ecologische Transitie Monique Barbut was daar zeer verbolgen over, net als de EU.
Grote ecosystemen zoals het Amazonewoud kunnen een omslagpunt bereiken. "We zijn er nu al dichtbij. Het feit alleen al dat het kan gebeuren, is schrikwekkend", zegt Hare.
Of de koraalriffen kunnen verdwijnen. "Niemand weet of ze een lange periode van temperaturen boven 1,5 graden extra kunnen overleven. Je hebt optimisten, je hebt pessimisten. Ik denk dat het onwaarschijnlijk is."
De warme golfstroom kan gaan stilvallen, maar Europese beleidsmakers vallen in slaap aan het stuur
Bill Hare
Of de warme Atlantische golfstroom (AMOC) kan instorten. "De fysica daarover is angstaanjagend. De Europese beleidsmakers vallen in slaap aan het stuur. Dit wil je echt niet hebben in Europa."
"Het kan min of meer het einde betekenen van landbouw in het Verenigd Koninkrijk en in Noorwegen, en het kan een vernietigende impact hebben op de landbouw in het noordwesten van Europa."
"Het gaat grote gevolgen hebben. Ons aanpassen? Veel geluk ermee! Als beleidsmakers naar de wetenschap zouden luisteren, dan zouden ze wel wat actiever zijn op deze COP."
Eigenlijk niet, vindt Hare.
"Het klinkt mooi. Maar als er geen verplichting in staat voor hernieuwbaar, zal het in werkelijkheid een extra opwarming betekenen met ongeveer een tiende van een graad. Het zal gasgestookte energiecentrales sterker verankeren. Dit plan zal de planeet verder warmkoken tot 2,5 graden."
Er zijn pogingen aan de gang om de volgende reeks rapporten van het VN-klimaatpanel IPCC niet meer te laten uitkomen vóór COP33, waar een nieuwe balans moet worden opgemaakt van de uitstoot.
"Er wordt gespeeld met de wetenschap", zegt Hare daarover. Hij noemt India, Saudi-Arabië en in mindere mate China. "Als het uitstel lukt, zou het een historische overwinning zijn voor de fossiele industrie."
Nee, ik word hier niet cynisch van. Want dan ga je beter iets anders doen
Bill Hare
Er zijn ook pogingen om het budget voor het IPCC te blokkeren, en dat laat zich nu al voelen. Het is een destructief manoeuvre. Van de Saudi's kan ik het ergens nog begrijpen, als grote exporteur van fossiele brandstoffen. Maar van India begrijp ik het minder."
Toch wordt Hare niet cynisch, na al die COP's. "Nee, want dan ga je beter iets anders doen. Ik ben gewoon heel bezorgd."
Source: VRT NWS · Michaël Torfs
At a glance
- Topic
- World
- Country
- 🇧🇪 BE
- Publisher language
- NL
- Added to Allnira