3 bekende stotteraars getuigen op Wereldstotterdag: "Het heeft me nooit belet te bereiken waar ik vandaag sta"

José De Cauwer, Steven Van Hecke en Pascal Braeckman delen hun ervaringen over stotteren.

Sportcommentator José De Cauwer, politicoloog Steven Van Hecke en klankman Pascal Braeckman vertellen op Wereldstotterdag openhartig welke impact stotteren op hun leven heeft gehad. "Ik ben nooit gepest omdat ik stotter, maar het is toch een soort bagage die ik liever niet doorgeef aan mijn kinderen."

Samenvatting:

• Vandaag is het Wereldstotterdag. Deze dag vraagt aandacht voor de naar schatting 60 miljoen mensen wereldwijd die stotteren.

• Stotteren is een spraakstoornis waarbij de signalen tussen de hersenen en de spreekspieren niet goed verlopen. Ook erfelijkheid speelt soms een rol. "Als een ouder stottert, is de kans dat het kind ook stottert 3 tot 5 keer groter", zegt stottertherapeut Ronny Boey.

• Emoties zoals opwinding, stress en vermoeidheid lokken stotteren het vaakst uit.

• Wielercommentator José De Cauwer, politicoloog Steven Van Hecke en klankman Pascal Braeckman vertellen openhartig over hun ervaringen met stotteren.

Wereldstotterdag vraagt aandacht voor de naar schatting 60 miljoen mensen wereldwijd die stotteren. Het doel: meer begrip creëren voor een spraakprobleem dat veel verder gaat dan woorden die niet vlot uit je mond komen. Wat is stotteren precies en hoe ontstaat het?

"Stotteren is een spraakstoornis waarbij woorden onbedoeld doorbroken worden en klanken of lettergrepen verlengd worden", vertelt Ronny Boey, stottertherapeut en voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Logopedisten. "Het gebeurt in de verbindingen tussen de hersenen en de spreekspieren. De overdracht van signalen verloopt daar niet zoals het hoort."

Toch vindt stotteren zijn oorsprong niet alleen in verschillen in de ontwikkeling en de werking van de hersenen. Ook genetische factoren spelen soms een rol. "Als een ouder stottert, is de kans dat het kind ook stottert 3 tot 5 keer groter", legt Boey uit.

Dat vreesde ook Steven Van Hecke, politicoloog en hoogleraar Europese politiek aan de KU Leuven. "Ik was zelf heel bezorgd dat ik het zou doorgeven, maar voorlopig ben ik grotendeels gerustgesteld dat dat niet gebeurd is. Ik stotter al van jongs af aan. Ik ben nooit gepest geweest omdat ik stotter, maar het is toch een soort bagage die ik liever niet doorgeef aan mijn kinderen."

Ook klankman Pascal Braeckman stottert sinds zijn 14e. Ook bij hem is het niet erfelijk bepaald. "Toen ik 14 was, stak ik een elektriciteitskabel in mijn mond. De dokter was ervan overtuigd dat ik het niet zou overleven, maar ik ben er toch doorheengekomen. Ik heb een lange tijd niet kunnen praten. Er ontbreekt zelfs een stukje van mijn tong. Sindsdien stotter ik, maar er zijn ergere dingen in het leven."

Ik beschouw het niet als een handicap, eerder als een klein ongemak

Pascal Braeckman, klankman

"Ik beschouw het niet als een handicap, eerder als een klein ongemak. Ik trek het me eigenlijk totaal niet aan. Soms bellen ouders me op, omdat ze me als een soort rolmodel zien", legt Braeckman uit. "Ik vertel hen dan dat humor mijn wapen is. Vaak maak ik er zelf een grapje over."

"Emoties zoals opwinding, stress en vermoeidheid worden, ongeacht de leeftijd van de stotteraar, het vaakst genoemd als uitlokkende factoren", aldus Boey. Dat bevestigt professor Van Hecke: "Als ik moe word, zeker na 2 uur lesgeven, komen de woorden er niet meer zo vlot uit. Dan vraag ik begrip aan mijn studenten."

Bovendien probeert hij zich vaak zo goed mogelijk voor te bereiden. "Ik heb het moeilijker met situaties waar ik zelf geen vat op heb. Een radio-interview vind ik bijvoorbeeld stressvoller dan een lezing geven voor een volle aula, want de controle ligt dan volledig bij de presentator. Die bepaalt namelijk wanneer ik aan het woord kom."

"Daarom vind ik telefoneren ook zo vervelend. Iemand terugbellen nadat die een voicemail heeft achtergelaten, voelt voor mij veel comfortabeler dan onverwacht een telefoontje te moeten beantwoorden", vertelt Van Hecke. Ook Braeckman geeft toe dat hij niet graag telefoneert, zeker niet naar officiële instanties. 

Volgens wielercommentator José De Cauwer heeft zelfvertrouwen hem geholpen om het stotteren achter zich te laten. "In mijn jonge jaren stotterde ik soms. Ik weet niet hoe het begonnen is en ook niet hoe het precies is weggegaan. Volgens mij had het op een of andere manier te maken met zelfvertrouwen. Misschien heeft het wielrennen me daarbij geholpen, bijvoorbeeld doordat ik bij de jeugd koersen won. Tegenwoordig hapert mijn spraak soms nog, maar dat komt meestal doordat ik te snel wil praten." 

Vroeger werd verwacht dat je daar zogezegd weerbaar tegen was

José De Cauwer, wielercommentator

Later voegt De Cauwer eraan toe dat de wielerwereld vroeger niet altijd gemakkelijk was voor wie stotterde. "Soms werd er met mij gelachen. Toen werd er verwacht dat je daar zogezegd weerbaar tegen was. Een ploegmaat van mij stotterde destijds ook en hij werd daar soms mee gepest. Dat vond ik verschrikkelijk. Ik nam het dan voor hem op, omdat ik met hem meeleefde. Hij had het moeilijk om zichzelf te verdedigen."

Begrip tonen is dus van cruciaal belang. Verder raadt Van Hecke aan om als luisteraar te vragen hoe je kunt helpen in plaats van je blik af te wenden. "Wat ik niet graag heb, is dat mensen mij verbeteren of zelf de zinnen aanvullen. Het liefst krijg ik gewoon wat tijd om mij uit te drukken."

Misschien vraagt u zich af waarom in dit artikel zo weinig vrouwen worden aangehaald. Het antwoord is eenvoudig: testosteron speelt een rol bij stotteren en kan de ernst ervan beïnvloeden. Zo stijgt de testosteronspiegel bij jongens tijdens de puberteit sterk. Bijgevolg kunnen deze hormonale veranderingen een invloed hebben op het stotteren, waardoor sommige jongens die al stotteren in deze periode nog meer spraakmoeilijkheden ervaren.

Het heeft me nooit belet om te bereiken waar ik vandaag sta, maar het heeft me wel veel moeite gekost.

Steven Van Hecke, politicoloog

Toch heeft het stotteren de bekende mannen niet beperkt in hun carrièremogelijkheden. "Het heeft me nooit belet om te bereiken waar ik vandaag sta, maar het heeft me wel veel moeite gekost. Dat wordt door veel mensen onderschat", besluit Van Hecke.

Hij is blij dat hij een soort voorbeeld kan zijn voor anderen: "Vorige week kwam een student na de les met me praten over zijn stotterprobleem. Hij vertelde me dat hij tijdens de bacheloropleiding een soort vermijdingsdrang had ontwikkeld. Hij koos enkel vakken waar je niets hoefde te presenteren. Nu zit hij in de master en krijgt hij allerlei opdrachten waarbij hij wel moet spreken. Je ziet de stresscurve natuurlijk stijgen. Daarom heb ik hem enkele tips gegeven."

"Elke situatie is natuurlijk anders, maar toen ik zelf filosofie studeerde, durfde ik ook geen vak te kiezen waarin ik mondeling in het Engels moest presenteren. Vandaag geef ik les in het Engels. We zijn er allemaal om onszelf te overtreffen, ook stotteraars."