Iedereen vrijuit in groot Limburgs drugsproces omdat procedure te lang duurde: "Bijna 5 jaar niet-verklaarbare stilstand"

De rechtbank in HAsselt

31 beklaagden die terechtstonden op een drugsproces in Limburg gaan allemaal vrijuit. Nochtans waren de aanklachten niet min, maar volgens de strafrechter heeft de hele procedure veel te lang geduurd, met "meerdere periodes van niet-verklaarbare stilstand". Het gevolg: verval van strafvordering, een erg uitzonderlijke beslissing.

Het proces draaide rond een zeepfabriek in Lommel waar drugscriminelen hun chemicaliën haalden voor de productie van verdovende middelen. Een van de spilfiguren is de Nederlandse drugscrimineel John H., bijgenaamd 'De Onderwijzer'.

Het dossier startte al in 2016 met een melding over verdachte bestellingen van chemicaliën. De eerste gerechtelijke tussenkomst was er in januari 2018. Maar toch duurde het tot vandaag, bijna 9 jaar later, vooraleer er een vonnis kon geveld worden door de rechtbank.

"Het actieve onderzoek van de federale gerechtelijke politie was al in 2018 afgerond. Vervolgens stelt de rechtbank meerdere periodes van niet-verklaarbare stilstand vast, samen goed voor bijna 5 jaar", klinkt het. De rechtbank ziet naar eigen zeggen geen verklaring in de complexiteit van het dossier of in de gedragingen van beklaagden, die de procedure zouden vertraagd hebben.

Een zwaarwichtige overschrijding van de redelijke termijn

Rechtbank van eerste aanleg Limburg, Hasselt

Nochtans waren de aanklachten niet min: ongeoorloofde handel in drugprecursoren (chemische stoffen die gebruikt kunnen worden bij de productie van synthetische drugs, red.), de productie van en handel in MDMA, amfetamine en cocaïne, het vervoer van verdovende middelen, deelname aan en leidinggeven aan criminele organisaties, en wapenfeiten.

Maar volgens de rechtbank is er sprake van een "zwaarwichtige overschrijding van de redelijke termijn". Een overschrijding van de termijn gebeurt wel vaker bij justitie, waarna er een 'korting' op de straf wordt toegekend. Iets wat de aanklager ook had meegenomen bij de strafvordering. Zo werd er voor de hoofdbeklaagde geen 20 jaar, maar 18 jaar cel gevraagd. Nu is de rechtbank overgegaan tot een "verval van de strafvordering".

"Dat betekent dat er geen veroordelingen volgen", legt de rechtbank uit. "Niet omdat de feiten onvoldoende bewezen zouden zijn. Over de grond van de zaak werd niet geoordeeld. De rechtbank oordeelt dat het verderzetten van de procedure "in geen enkel opzicht nog te verantwoorden is".

De veel te lange procedure bleek niet het enige probleem. Belangrijke bewijsstukken, zoals afgetapte telefoongesprekken, bleken ook "praktisch ontoegankelijk".

"De computers ter beschikking van de rechtbank en de verdediging zijn niet krachtig genoeg om de data op een efficiënte wijze binnen een aanvaardbaar tijdsbestek te doorzoeken", staat te lezen in het persbericht van de rechtbank.

Het verval van de strafvordering betekent dat de ruim 30 beklaagden gewoon vrijuit gaan. Nochtans had het federaal parket vorige maand voor in totaal ruim 160 jaar aan celstraffen gevorderd en verbeurdverklaringen voor in totaal 14 miljoen euro.

De rechtbank nam ook de concrete omstandigheden van de beklaagden mee in overweging. 9 van hen zijn intussen ouder dan 65 jaar, sommigen kampen met ernstige gezondheidsproblemen of lijken hun leven na de feiten te hebben hervat zonder nieuwe veroordelingen. Bijna alle beklaagden ondergingen ook al een voorlopige hechtenis.

"Het vonnis omvat geen oordeel over de ernst van de ten laste gelegde feiten alhoewel dit in de overweging van de aan de orde zijnde belangen tevens in aanmerking werd genomen. Het is een uitspraak over wat een rechtsstaat aan beklaagden verschuldigd is: een behandeling binnen een redelijke termijn en de reële mogelijkheid om zich te verdedigen", aldus nog de woordvoerder van de rechtbank.