"Herstel laat zich niet forceren": CM-expert Koen Lowet kritisch over plan uitkering bij burn-out te beperken

Artikel luisteren

5min

Meer info

Het federale voorstel om de ziekte-uitkering voor mensen met een burn-out of depressie na 2 jaar stop te zetten, dreigt psychische aandoeningen anders te behandelen dan lichamelijke ziekten. Dat zegt Koen Lowet, expert geestelijke gezondheid bij CM. Volgens hem laat een herstelproces zich niet forceren en moet de overheid vooral de oorzaken van de toenemende psychische problemen aanpakken.

Samenvatting:

• Een voorstel in de federale begrotingsonderhandelingen wil de ziekte-uitkering voor mensen met een burn-out of depressie na 2 jaar stopzetten.

• CM-expert Koen Lowet vindt dat de maatregel psychische en lichamelijke ziekten verschillend behandelt.

• Volgens Lowet zijn er al genoeg controles en moeten politici de oorzaken van psychische problemen aanpakken, want eind 2025 waren meer dan 155.000 mensen langer dan een jaar ziek door een depressie of burn-out.

De kritiek van Lowet komt er nadat De Standaard en Knack hebben bericht over een voorstel dat tijdens de begrotingsonderhandelingen op tafel ligt. Daarbij zou de ziekte-uitkering voor mensen met een burn-out of depressie na 2 jaar worden stopgezet.

Wat daarna met hen gebeurt, is nog onduidelijk. Ze zouden opnieuw aan het werk moeten of een andere vorm van sociale steun krijgen.

Het voorstel leidt tot spanningen binnen de federale regering. Vooruit verzet zich tegen de maatregel en vicepremier Frank Vandenbroucke trok vorige week aan de rem tijdens de begrotingsonderhandelingen.

Voor Lowet, expert geestelijke gezondheid bij CM, is het vooral problematisch dat het voorstel een onderscheid maakt tussen psychische en lichamelijke aandoeningen.

"De beleidsmakers zeggen hiermee eigenlijk dat psychische problematiek totaal anders is dan lichamelijke problematiek", zegt hij in VRT NWS De Ochtend op Radio 1. "Dat je daar niet langdurig onder kan lijden en dat het na 2 jaar wel kan stoppen. Dat klopt natuurlijk niet."

Eind 2025 waren in België meer dan 155.000 mensen langer dan een jaar arbeidsongeschikt door een depressie of burn-out. Dat is ongeveer een kwart van alle langdurig zieken. Die groep is de voorbije jaren gegroeid, vooral bij vrouwen.

Dat die stijging vragen oproept over de betaalbaarheid van de sociale zekerheid, begrijpt Lowet. Volgens hem moeten beleidsmakers echter onderzoeken waaróm steeds meer mensen uitvallen door psychische problemen. "We moeten ons afvragen wat veranderd is in onze samenleving waardoor zoveel mensen zich onwel voelen en naar een arts stappen."

Bovendien is gepaste hulp niet altijd snel beschikbaar. Daardoor kan een aanzienlijk deel van de periode van 2 jaar al voorbij zijn voor iemand de nodige behandeling krijgt.

"Als je kijkt naar de gemiddelde wachtlijsten in de gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg, dan wordt meer dan de helft van die 2 jaar al ingenomen door gewoon op een wachtlijst te staan. Dan geef je als overheid een tegenstrijdig signaal aan je burgers."

Een herstelproces laat zich volgens hem ook niet forceren.

Lowet is het ermee eens dat de overheid erop moet toezien dat ziekte-uitkeringen terecht worden toegekend. Volgens hem zijn er vandaag echter al voldoende controlemechanismen.

Zo beoordelen adviserend artsen van de ziekenfondsen de arbeidsongeschiktheid en houdt ook het RIZIV toezicht op hun werking.

In dit voorstel laten we een ambtenaar beslissen: 'Uw periode is voorbij, u moet weer aan het werk'

"Elke euro die onterecht naar iemand gaat die een ziekte-uitkering krijgt, is een euro die we niet kunnen geven aan een lid dat nood heeft aan terugbetaling in de gezondheidszorg. Dat klopt, maar aan controle is er volgens mij geen gebrek."

Volgens Lowet is het belangrijk dat artsen de situatie van elke patiënt blijven beoordelen. "In dit voorstel gaan we dat vertrouwen niet meer geven aan die artsen, maar laten we een ambtenaar beslissen: 'Uw periode is voorbij. U moet weer aan het werk, u verliest uw uitkering.'"

De oplossing ligt volgens Lowet niet in het stopzetten van uitkeringen, maar in het aanpakken van de oorzaken van psychische problemen. Die zijn volgens hem veelzijdig en hangen onder meer samen met huisvesting, armoedebeleid, onderwijs en werkbaar werk.

"Als je iemand een uitkering wegneemt, dan ga je het probleem eigenlijk alleen maar verschuiven. We moeten kijken naar de oorzaken van die psychische problematiek. Op al die domeinen kunnen we als samenleving, en onze politici in de eerste plaats, initiatieven nemen om de situatie te verbeteren."

Volgens Lowet is investeren in geestelijke gezondheidszorg bovendien niet alleen belangrijk voor de betrokken patiënten, maar ook financieel verstandiger.

"Uit economisch onderzoek blijkt dat elke euro die in geestelijke gezondheidszorg wordt geïnvesteerd, 4 euro kan opleveren. Dat is een veel efficiëntere maatregel om onze ziekteverzekering te ondersteunen dan mensen hun uitkering na 2 jaar afnemen."