Gemiddeld 18 pesticiden in klaslokalen van 10 Vlaamse scholen: moeten we ongerust zijn?

Artikel luisteren

5min

Meer info

Gemiddeld 18 verschillende pesticiden zijn aangetroffen in de klaslokalen van 10 Vlaamse kleuter- en basisscholen. Dat blijkt uit onderzoek van Velt, de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren. Hoewel de gemeten concentraties erg laag zijn, is er toch reden voor bezorgdheid, klinkt het bij experts.

Samenvatting:

• Velt vond in stofstalen uit klaslokalen van 10 Vlaamse scholen in totaal 63 verschillende pesticiden, gemiddeld 18 per school.

• Een groot deel van de stoffen kan schadelijk zijn voor de gezondheid, en in 2 scholen vonden de onderzoekers sporen van het sinds 1974 verboden DDT.

• De concentraties zijn zeer laag: professor Pieter Spanoghe (UGent) ziet geen reden tot paniek, maar toxicoloog Greet Schoeters (UAntwerpen) noemt de mengeling van pesticiden wel "verontrustend".

In juni trokken de onderzoekers van Velt naar 10 scholen verdeeld over heel Vlaanderen. Daar namen ze stofstalen af in verschillende klaslokalen. Het opzet: meten of er in zitten, en hoe schadelijk die zijn.

Pesticiden zijn producten die gebruikt worden om ongewenste planten of dieren te doden, maar kunnen schadelijk zijn voor mens en milieu.

In totaal troffen de onderzoekers 63 verschillende pesticiden aan. Per school ligt het gemiddelde aantal pesticiden op 18. In 2 scholen liep het aantal op tot 36. 2 andere scholen hadden met 4 het laagste aantal.

Deze scholen namen deel:

In totaal namen 10 Vlaamse scholen deel aan het onderzoek. 4 scholen wensten anoniem te blijven:

·       Freinetschool De Kleine Wereld in Waregem

·       GBS De Kersentuin in Herzele

·       Steinerschool Munte in Merelbeke-Melle

·       VBS Sint-Vincentschool in Antwerpen

·       GBS Sint-Brixius-Rode in Meise

·       Freinetschool 't Schommelbootje in Alken

De individuele resultaten per school worden niet publiek gemaakt. De deelnemende scholen zijn ingelicht over hun resultaat en nemen op basis daarvan maatregelen.

De meerderheid van de teruggevonden pesticiden kan een negatieve impact hebben op de gezondheid, luidt het rapport. 20 van de 63 stoffen hebben een hormoonverstorende werking (32 procent), 12 hebben een negatieve impact op de voortplanting (19 procent) en 10 zijn giftig voor het zenuwstelsel (16 procent).

Opvallend: in heel wat stalen werden stoffen teruggevonden die inmiddels verboden zijn. "In 2 scholen troffen we zelfs nog sporen van het kankerverwekkende DDT aan, dat sinds 1974 verboden is in België", duidt Geert Gommers, pesticide-expert bij Velt. Die stof werd gebruikt als insecticide.

Volgens de onderzoekers is 68 procent van de stoffen afkomstig van de landbouw. Anderen komen bijvoorbeeld van producten die gebruikt worden tegen ongedierte.

"Die stoffen breng je soms ongewild binnen, omdat ze gebruikt worden als conserveringsmiddel in kledij, beddengoed, tapijten en leer", staat te lezen in het rapport.

Gommers noemt de resultaten "schokkend". "Kinderen worden 5 dagen per week blootgesteld aan schadelijke stoffen. Hun lichamen zijn er extra gevoelig voor. De concentraties zijn wel laag, maar op lange termijn weten we niet wat de impact van die stoffen zal zijn bij kinderen. Dat is een zogenoemde black box."

Volgens professor gewasbescherming Pieter Spanoghe (UGent) is er echter geen reden tot paniek. "De gemeten concentraties zijn heel erg klein. De hoeveelheden die we vervolgens inademen liggen nog lager." 

"Vergeet niet: vandaag hebben we zeer geavanceerde meettoestellen die heel nauwkeurig kunnen meten. Veel nauwkeuriger dan vroeger. Ik denk dus niet dat we ons zorgen moeten maken."

Het is verontrustend dat er een mengeling van verschillende soorten pesticiden in een enkel stofstaal kan zitten

Greet Schoeters, toxicoloog

Ook toxicoloog Greet Schoeters (UAntwerpen) benadrukt dat het gaat om kleine hoeveelheden. "Toch is het verontrustend dat er een mengeling van zoveel verschillende - soms verboden - pesticiden in een enkel stofstaal kan zitten."

"Bovendien gaat het om een dagelijkse blootstelling die er is bovenop andere blootstellingen, zoals in groenten en fruit", zegt ze nog.

Velt-expert Geert Gommers vindt dat er meer bewustzijn moet komen over het gebruik van pesticiden, in zeker in de nabijheid van scholen. De vereniging kijkt onder meer naar de landbouw om stappen te zetten.

"Ik denk aan een spuitvrije zone van 10 meter aan de uiteinden van het perceel. Kan dat niet, zet er dan een haag tussen, of spuit niet tijdens de schooluren."

"Maar we willen niet alles op de landbouwer leggen", zegt Gommers. "Ik denk dat de regeringen ook stappen moeten zetten om die blootstelling te verlagen."

De individuele resultaten worden niet per school publiek gemaakt. De deelnemende scholen zijn ingelicht over hun resultaat en nemen op basis daarvan maatregelen.