De schaduwpremier mee aan de regeringstafel

Artikel luisteren

7min

Meer info

Door zijn ontslag aan te bieden, heeft premier Bart De Wever zijn regering officieel in een toestand van crisis gebracht. Vervolgens heeft het paleis die crisis vakkundig begeleid, het ontslag geweigerd en na een week het stokje weer doorgegeven aan de premier. Want alle voorzitters hebben op hun communiezieltje aan de koning beloofd dat ze tot een akkoord willen komen. Deze week gaat iedereen opnieuw aan tafel en daarbij zal MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez helemaal uit de schaduw treden.

Samenvatting:

• Koning Filip heeft het ontslag van de regering geweigerd en vraagt eerste minister De Wever om de begrotingsonderhandelingen onmiddellijk te hervatten. De Wever had zijn ontslag een week eerder aangeboden.

• De standpunten van de vijf regeringspartijen lijken nauwelijks te zijn opgeschoven: Vooruit en Les Engagés willen dat de "sterkste schouders" meebetalen, terwijl MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez vasthoudt aan het regeerakkoord. Bouchez kan nu mee aan tafel aanschuiven als "plus one" van een vicepremier.

• De oppositie viseert De Wever. Tom Van Grieken (Vlaams Belang) en Paul Magnette (PS) eisen verkiezingen: "Als de politici er niet meer uit geraken, moet er terug naar de kiezer worden gegaan."

De premier mag weer aan de slag. De koning heeft het ontslag van de regering geweigerd, en vraagt "de begrotingsonderhandelingen onmiddellijk te hervatten". De regeringspartijen moeten het op zijn minst nog één keer proberen, nu ze – na een bezoek aan de koning - écht doordrongen zijn van de potentiële economische crisis die ons boven het hoofd hangt. De koning heeft vastgesteld, zo laat hij weten, dat iedereen zo snel mogelijk tot een akkoord wil komen. De partijvoorzitters hebben zelfs toegezegd dat ze bereid zijn om toegevingen te doen om dat akkoord te bereiken. 

Maar als het zo vanzelfsprekend is, waarom hebben de 5 partijen dan dat akkoord nog niet gesloten? En wat is er nu veranderd na één week raadplegingen bij de koning?

De verschillende reacties van de partijvoorzitters tonen aan dat er toch niet zoveel beweging lijkt te zitten in hun posities. Vooruit (en Les Engagés) wil nog altijd dat de 'sterkste schouders' ook hun deel doen, en dat niet alleen de werkenden en de gepensioneerden het gelag betalen. 

Dat is ook wat Yvan Verougstraete, de voorzitter van Les Engagés, zegt in De Tijd. "Om de oefening eerlijk te doen, moet iedereen een inspanning leveren. En dan kijken we naar de mensen met de sterkste schouders." Maar op de vraag waarom het dan mislukt is, voegt hij er simpelweg aan toe: "Iedereen is blijven vasthouden aan zijn grote principes".

Vooral de voorzitter van de MR, Georges-Louis Bouches, blijft zwaaien met het regeerakkoord. Daarin staat dat de begrotingsinspanning uit niet meer dan één negende nieuwe inkomsten mag bestaan. En dus moet het aandeel van de 'sterkste schouders' beperkt blijven. En mocht dat aandeel toch groter zijn, dan vindt Bouchez dat hij, als partijvoorzitter, betrokken moet worden bij de begrotingsonderhandelingen. Want een nieuw regeerakkoord moet hij, en niet de leden van de regering, gaan verdedigen voor een congres van zijn partijleden.

Dus wanneer het paleis schrijft dat "elke partijvoorzitter er zich toe heeft verbonden het compromis en het verantwoordelijkheidsbesef voorop te stellen om dit te bereiken", dan is de vraag tot waar en bij wie die compromisbereidheid te vinden zal zijn. 

Misschien is de belangrijkste conclusie na de crisisweek dat eerste minister De Wever het signaal heeft gegeven dat hij niet met de functie van regeringsleider getrouwd is. Maar het leidt er ook toe dat er voor het eerst zware kritiek wordt gegeven op de methode van De Wever: "hij is te laat begonnen", "door alleen een meerjarenbegroting te willen uitwerken, heeft hij zich klemgezet", "de kern is niet vaak genoeg samengekomen" en "hij wil alleen onderhandelen op basis van een eigen nota, die zo goed als het eigen partijstandpunt vertolkt".

De twee grootste oppositiepartijen reageren identiek. Zowel Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken bij VTM Nieuws als PS-voorzitter Paul Magnette in De Morgen beuken zwaar in op eerste minister De Wever.

"De Wever is al twee jaar premier. Als zijn regering nu mislukt, dan is het enkel en alleen omdat hij incapabel is. Zijn voorgangers waren wél in staat om het te doen, vaak in moeilijkere omstandigheden dan nu." Volgens Magnette is ons land wel degelijk te besturen, alleen zal een nationalist daar nooit in slagen. "Hij wil de sanering opvangen door in de sociale zekerheid te snijden. Wat voor een conservatieve nationalist uiteraard begrijpelijk is: de sociale zekerheid is het laatste cement dat België samenhoudt." 

PS-voorzitter Paul Magnette is klaar om naar de kiezer te stappen.

Van Grieken houdt het bij een 'knoeiboel', en vindt dat er verkiezingen moeten komen. "Als de politici er niet meer uit geraken, moet er terug naar de kiezer worden gegaan. Zo werkt een democratie."

Hetzelfde geluid bij de PS. "Als de regering-De Wever niet in staat is om te regeren, dan rest haar maar één optie: verkiezingen organiseren." 

De oppositiepartijen zitten in een zetel te kijken naar een regering in crisis, die volgens Magnette "geen project en geen ambitie" heeft. "Voor de goede orde: PS gaat deze regering - of welke afgeleide ook - niet depanneren. Waarom zouden we? Wij gaan met niets akkoord van wat ze al beslist heeft."

Met andere woorden, de oppositie is klaar om naar de kiezer te stappen. "Een verkiezingsprogramma samenstellen zal dus niet zo lang duren. Wij hebben een visie en een plan", zegt Magnette.

Het interview met de voorzitter van Les Engagés in De Tijd is aanbevelenswaardig. Yvan Verougstraete is nauwelijks bekend in Vlaanderen. Maar de analyses van de vroegere bedrijfsleider snijden wel hout. En ze geven aan dat de wittebroodsweken tussen de 2 Franstalige regeringspartijen die per toeval samen in de regering zijn beland volledig achter de rug zijn.

"Om aan een sanering van 10 miljard euro tegen 2029 te komen, heeft premier De Wever een btw-verhoging op tafel gelegd. Dat was onbespreekbaar voor MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, maar zonder zo'n btw-verhoging is het gewoon heel moeilijk om zo’n grote inspanning te doen."

Daardoor wordt ook heel sterk naar de nieuwe inkomsten gekeken. "Ik ben voor nul komma nul procent fan van nieuwe taksen. Wie echter denkt dat je 10 miljard kunt ophalen door alleen maar te besparen, dwaalt." Wat overblijft, is de gezondheidszorg. "Ik heb geen taboes om daarop te besparen, maar je moet wel een beetje opletten. Je wilt niet dat door de doorgevoerde besparingen de kwaliteit van de zorg afneemt.” 

Voorzitter van Les Engagés Yvan Verougstraete en MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez: de wittebroodsweken tussen de 2 Franstalige regeringspartijen lijken voorbij.

En dus na één week crisis lijken de standpunten nauwelijks opgeschoven te zijn. Straks starten de besprekingen opnieuw. De vicepremiers mogen een 'plus one' meebrengen. Daardoor kan de partijvoorzitter van de MR, Georges-Louis Bouchez, mee aanschuiven. De schaduwpremier uit Bergen treedt nu helemaal uit de schaduw, nog nooit hebben in een regering premier én schaduwpremier samen het beleid aan de regeringstafel besproken. 

Intussen ligt er bij de MR, volgens La Libre Belgique, een statutenwijziging klaar. Daardoor zou de partijvoorzitter tegelijk ook minister kunnen worden. Nu nog altijd partijvoorzitter, binnenkort misschien minister-partijvoorzitter. Maar het is nu al de regering De Wever-Bouchez geworden.