BookTok brengt vooral lezers aan het lezen: "Geen magisch middel dat aan het lezen brengt"

Met de #BookTok delen lezers hun leestips en -ervaringen op sociale media

Artikel luisteren

4min

Meer info

Op TikTok en Instagram delen jongeren en jongvolwassenen onder de hashtag #BookTok boekentips en leeservaringen. Maar of het platform echt aanzet tot lezen, is niet duidelijk. "BookTok is een katalysator voor mensen die al een positieve leesattitude hadden, maar het is geen magisch middel dat aan het lezen brengt", zegt Jeroen Dera, onderzoeker naar de leesattitude van jongeren aan de Radboud Universiteit. 

Wie op TikTok en Instagram op zoek gaat naar boekentips, komt al snel terecht bij #BookTok. Volgens Vanessa Joosen, onderzoeker jeugdliteratuur aan de Universiteit Antwerpen, zoeken jongeren steeds vaker een gemeenschap rond boeken op. "We zien een toename van boekenclubs, maar ook van onlineplatformen waarin jongeren hun gevoelens en meningen over boeken delen."  

Op die manier heeft BookTok voor Imke Thyssen (24) ook een verschil gemaakt. "Daarvoor las ik eigenlijk niet zo veel, hoewel ik wel graag wou lezen", vertelt ze. "Op BookTok krijg je meer uitleg dan wat er op de flaptekst van een boek staat. Daardoor geraak ik sneller verkocht aan een verhaal."  

Zo ontdekte ze via TikTok en Instagram genres die bij haar interesses passen. Op de apps is het ook gemakkelijk om titels bij te houden en om ze later terug te vinden. "Daardoor ben ik van 0 naar minstens 6 boeken per jaar gegaan ."

"Er leeft vaak het idee dat mensen niet zouden lezen zonder BookTok, maar meestal klopt dat niet." Uit Dera's eigen onderzoek blijkt dat BookTok vooral mensen aantrekt die al graag lezen.  Volgens hem werkt BookTok meer als een soort reminder. "Wanneer mensen in die online omgeving zitten, worden ze door BookTok herinnerd aan lezen. Meer dan dat het mensen aan het lezen brengt die een negatieve leesattitude hebben."   

Op BookTok komen niet alle genres even vaak voor. Volgens Dera geeft het algoritme vooral veel zichtbaarheid aan Engelstalige boeken die populair zijn bij jonge vrouwen van rond de twintig. Uit zijn onderzoek blijkt bovendien dat jongens zich weinig herkennen in de BookTok-cultuur. "Ze zeggen echt dat BookTok voor meisjes is."  

Daardoor slaagt BookTok er niet noodzakelijk in om de groep te bereiken die extra leesmotivatie het hardst kan gebruiken, zegt Dera. Jongens scoren in internationale vergelijkingen namelijk vaak minder goed op leesvaardigheid. 

Op BookTok zijn vooral romance, fantasy en romantasy, een combinatie van de twee, populair. "Doordat bepaalde genres zo sterk in de belangstelling staan, krijgen andere soorten young-adult-literatuur minder aandacht", zegt Joosen.  

Jonge lezers zoeken herkenning, ontspanning en de mogelijkheid om even in een andere wereld te verdwijnen

Jeroen Dera, hoogleraar en onderzoeker naar de leesattitude van jongeren aan de Radboud Universiteit

Volgens Dera spreken genres zoals romantasy veel jongeren aan omdat het herkenbare personages, sterke emoties en "tropes", terugkerende verhaallijnen, combineert. Meestal verschijnen de boeken ook in reeksen, waardoor lezers zich kunnen hechten aan personages en hun leefwerelden. "Jonge lezers zoeken herkenning, ontspanning en de mogelijkheid om even in een andere wereld te verdwijnen."

Ook in de Standaard Boekhandel van Leuven merken medewerkers dat jongeren en jongvolwassenen vaak op zoek zijn naar een specifieke titel die ze op BookTok hebben gezien. Ook de vraag naar boeken met bepaalde tropes, zoals bijvoorbeeld enemies to lovers, waarbij twee personages eerst elkaars vijanden zijn en later verliefd worden, stijgt.

Toch merken ze in de Brusselse vestiging dat jongeren die voor een specifieke titel komen, ook nieuwsgierig zijn naar andere afdelingen. "Ze komen wel specifiek voor hun boeken, maar dat wil niet altijd zeggen dat ze ook vertrekken met alleen dat boek", klinkt het.