Μια επιστημονική μέθοδος που αναπτύχθηκε για να ανιχνεύει ασθένειες πριν εμφανιστούν τα συμπτώματά τους ενδέχεται να προσφέρει ένα νέο εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης για τις χρηματιστηριακές αναταράξεις. Ερευνητές στην Ιαπωνία εφάρμοσαν τη μέθοδο σε πραγματικά δεδομένα συναλλαγών και διαπίστωσαν ότι ορισμένες αλλαγές στη συμπεριφορά των επενδυτών εμφανίζονταν ημέρες πριν από μεγάλες διακυμάνσεις των τιμών.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό EPJ Data Science, εξετάζει κατά πόσο οι χρηματοπιστωτικές αγορές παρουσιάζουν προειδοποιητικά σημάδια αστάθειας, αντίστοιχα με εκείνα που μπορούν να παρατηρηθούν σε βιολογικά συστήματα πριν από την εκδήλωση μιας ασθένειας.

Από την ανίχνευση ασθενειών στην πρόβλεψη χρηματιστηριακών αναταράξεων

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Γιουντάι Χόνμα από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο, αξιοποίησε μια μέθοδο γνωστή ως Δυναμικοί Δείκτες Δικτύου (Dynamical Network Markers – DNM).

Στη βιολογία, η μέθοδος χρησιμοποιείται για την αναγνώριση αλλαγών στη συμπεριφορά ομάδων γονιδίων, οι οποίες μπορεί να υποδηλώνουν ότι ένας οργανισμός πλησιάζει σε μια κρίσιμη μετάβαση, πριν ακόμη εμφανιστούν εμφανή συμπτώματα ασθένειας.

Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν αν μια παρόμοια προσέγγιση θα μπορούσε να εφαρμοστεί στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Αντί να εξετάσουν τη συμπεριφορά γονιδίων, ανέλυσαν τη δραστηριότητα ομάδων συμμετεχόντων στο χρηματιστήριο, αναζητώντας ενδείξεις ότι το σύστημα γίνεται ολοένα πιο ασταθές πριν από μια μεγάλη μεταβολή των τιμών.

Ανάλυσαν 186 ομάδες συναλλασσομένων στο Χρηματιστήριο του Τόκιο

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από το Χρηματιστήριο του Τόκιο, τα οποία κάλυπταν την περίοδο από τον Νοέμβριο του 2019 έως το τέλος του 2020.

Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος περιλαμβάνει και τις έντονες αναταράξεις που προκάλεσε στις διεθνείς αγορές η πανδημία της COVID-19.

Τα αρχεία συναλλαγών δεν αποκάλυπταν την πραγματική ταυτότητα των επενδυτών, αλλά περιείχαν κωδικούς αναγνώρισης των ηλεκτρονικών συστημάτων μέσω των οποίων υποβάλλονταν οι εντολές αγοράς και πώλησης.

Με βάση τις ομοιότητες στη συναλλακτική συμπεριφορά, οι επιστήμονες ταξινόμησαν τα συστήματα σε 186 ομάδες συμμετεχόντων.

Από αυτές, 68 αντιστοιχούσαν σε συναλλασσομένους υψηλής συχνότητας, οι οποίοι υποβάλλουν και ακυρώνουν εντολές σε εξαιρετικά μικρά χρονικά διαστήματα, 25 σε χρηματιστηριακούς διαμεσολαβητές, τρεις σε γενικούς επενδυτές και 90 σε άλλες κατηγορίες.

Για κάθε ομάδα εξέτασαν τον όγκο των συναλλαγών, τον βαθμό στον οποίο η δραστηριότητά της συνέπιπτε χρονικά με τη δραστηριότητα άλλων ομάδων στις ίδιες μετοχές, καθώς και τη συχνότητα με την οποία οι εντολές συγκεντρώνονταν σε σύντομες χρονικές περιόδους.

Στόχος ήταν να εντοπίσουν ασυνήθιστες διακυμάνσεις στη συμπεριφορά των συναλλασσομένων, οι οποίες θα μπορούσαν να λειτουργούν ως πρώιμες ενδείξεις αστάθειας.

Τα προειδοποιητικά σημάδια εμφανίστηκαν ημέρες πριν από τις αναταράξεις

Για να αξιολογήσουν τη μέθοδο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον χρηματιστηριακό δείκτη TOPIX, ο οποίος αποτυπώνει την πορεία της ευρύτερης ιαπωνικής αγοράς.

Αρχικά εντόπισαν οκτώ ημέρες κατά τις οποίες οι τιμές παρουσίασαν ασυνήθιστα μεγάλες μεταβολές.

Επειδή τέσσερις από αυτές συνδέονταν με το ίδιο επεισόδιο αναταραχής κατά την έναρξη της πανδημίας, διατήρησαν μόνο την πρώτη, καταλήγοντας σε πέντε χαρακτηριστικές ημερομηνίες: 8 και 27 Ιανουαρίου, 25 Φεβρουαρίου, 16 Ιουνίου και 28 Αυγούστου 2020.

Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν τέσσερα από αυτά τα επεισόδια για να εντοπίσουν τις ομάδες συναλλασσομένων που είχαν παρουσιάσει τη μεγαλύτερη αστάθεια πριν από τις έντονες μεταβολές των τιμών.

Έπειτα εξέτασαν αν οι ίδιες ομάδες εμφάνιζαν αντίστοιχα χαρακτηριστικά πριν από το πέμπτο επεισόδιο.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε αρκετές περιπτώσεις η αστάθεια στη συναλλακτική συμπεριφορά αυξανόταν ημέρες πριν από τις μεγάλες χρηματιστηριακές διακυμάνσεις.

Ιδιαίτερα έντονο ήταν το φαινόμενο πριν από τις 8 Ιανουαρίου 2020.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αυξημένη δραστηριότητα ενδέχεται να συνδεόταν με τις προσαρμογές των επενδυτών ενόψει μιας προγραμματισμένης ημερομηνίας συναλλαγών στις 10 Ιανουαρίου.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η μέθοδος εντόπισε την αλλαγή στη συμπεριφορά χωρίς να έχει προηγουμένως τροφοδοτηθεί με πληροφορίες για το συγκεκριμένο γεγονός.

Αντίθετα, ένας συμβατικός δείκτης που βασίζεται στις πρόσφατες διακυμάνσεις των τιμών παρουσίασε αύξηση μόνο αφού είχε ήδη εκδηλωθεί η αναταραχή, στις περιπτώσεις που εξετάστηκαν.

Γιατί η μέθοδος δεν εντόπισε εγκαίρως το σοκ της πανδημίας

Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, η μέθοδος παρουσίασε σημαντικούς περιορισμούς.

Κατά τη διάρκεια της χρηματιστηριακής αναταραχής που προκάλεσε η COVID-19, οι τιμές παρουσίασαν επανειλημμένα μεγάλες μεταβολές, αλλά οι δείκτες αστάθειας της συναλλακτικής συμπεριφοράς παρέμειναν σχετικά σταθεροί.

Οι επιστήμονες εξετάζουν διάφορες πιθανές εξηγήσεις.

Μία είναι ότι οι ξαφνικές ειδήσεις και οι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν απότομες μεταβολές στις αγορές, χωρίς να προηγηθούν ανιχνεύσιμες αλλαγές στη συμπεριφορά των επενδυτών.

Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η μέθοδος, η οποία βασίζεται σε δεδομένα που εξομαλύνονται σε διάστημα περίπου μίας εβδομάδας, δεν αντιδρά αρκετά γρήγορα σε αιφνίδιες κρίσεις.

Επιπλέον, ορισμένες μεγάλες διακυμάνσεις εμφανίστηκαν όταν η αγορά βρισκόταν ήδη σε κατάσταση αστάθειας.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι πρόκειται για πιθανές ερμηνείες και όχι για οριστικά συμπεράσματα.

Ορισμένοι συμμετέχοντες είχαν κομβική θέση στο δίκτυο συναλλαγών

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι ορισμένες ομάδες συναλλασσομένων εμφανίζονταν επανειλημμένα μεταξύ εκείνων που παρουσίαζαν τη μεγαλύτερη αστάθεια πριν από διαφορετικά επεισόδια αναταραχής.

Οι επιστήμονες τις χαρακτήρισαν «κύριους συμμετέχοντες».

Ωστόσο, οι συγκεκριμένες ομάδες δεν ήταν απαραίτητα εκείνες που πραγματοποιούσαν τις περισσότερες συναλλαγές ή διακινούσαν τα μεγαλύτερα χρηματικά ποσά.

Δύο από αυτές, ένας χρηματιστηριακός διαμεσολαβητής και ένας συμμετέχων της κατηγορίας «λοιποί», κατείχαν ιδιαίτερα κεντρικές θέσεις σε ένα δίκτυο που συνέδεε ομάδες οι οποίες πραγματοποιούσαν συναλλαγές στις ίδιες μετοχές κατά τις ίδιες χρονικές στιγμές.

Το εύρημα υποδηλώνει ότι η θέση ενός συμμετέχοντος μέσα στο συνολικό δίκτυο συναλλαγών μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από τον όγκο των συναλλαγών του.

Πάντως, η ίδια σχέση δεν παρατηρήθηκε σε όλες τις ομάδες, ενώ κανένας μεμονωμένος συμμετέχων δεν παρουσίασε στατιστικά ισχυρό προειδοποιητικό σήμα σε ολόκληρη την περίοδο της μελέτης.

Μπορεί να προβλέψει την επόμενη χρηματιστηριακή κρίση;

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αναγνώριση προειδοποιητικών μοτίβων σε ιστορικά δεδομένα δεν ισοδυναμεί με την ικανότητα πρόβλεψης μελλοντικών χρηματιστηριακών κρίσεων.

Η μελέτη δεν έχει αποδείξει ότι η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστο σύστημα πρόγνωσης των αγορών.

Για να αναπτυχθεί ένα τέτοιο εργαλείο, θα πρέπει να προσδιοριστεί πόσο νωρίς εμφανίζονται τα προειδοποιητικά σημάδια, ποια επίπεδα αστάθειας δικαιολογούν την ενεργοποίηση συναγερμού και πόσο συχνά μπορεί να προκύπτουν λανθασμένες προειδοποιήσεις.

Θα απαιτηθούν επίσης δοκιμές σε νέες περιόδους και διαφορετικές χρηματοπιστωτικές αγορές.

Ωστόσο, η έρευνα ανοίγει έναν νέο δρόμο για τη μελέτη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, οι εποπτικές αρχές και οι διαχειριστές κινδύνου θα μπορούσαν μελλοντικά να εντοπίζουν ενδείξεις αναταραχής πριν αυτές αποτυπωθούν στις τιμές των μετοχών.

Η βασική ιδέα είναι ότι, όπως ένα βιολογικό σύστημα μπορεί να εμφανίζει μικρές διαταραχές πριν από την εκδήλωση μιας ασθένειας, έτσι και μια χρηματοπιστωτική αγορά ενδέχεται να παρουσιάζει πρώιμα σημάδια αποσταθεροποίησης, τα οποία παραμένουν αόρατα στους συμβατικούς δείκτες.

Πηγή: StudyFinds, EPJ Data Science

Όλες οι Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο,  στο ertnews.gr

Διάβασε όλες τις ειδήσεις μας στο Google
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν:
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος

Source: ERT News · Συντακτική ομάδα ertnews.gr

At a glance

Topic
World
Country
🇬🇷 GR
Publisher language
EL
Added to Allnira